Finans & Sigorta metrikleri ve teknik karşılık özetleriyle tabloyu bağlamlandırın.
10 Nisan 2026
TFRS 17 sonrası bilanço ve gelir tablosunu sigorta operasyonu gözüyle okumak: CSM basit örnek, poliçe/tahsilat şemaları, hayali tablolar ve indirilebilir Excel şablonu. Eğitim amaçlıdır.
Önemli not
Bu yazı eğitim amaçlıdır; TMS/TFRS, KGK düzenlemeleri veya şirketinizin aktüerya ve muhasebe politikalarının yerine geçmez. Rakamlar tamamen hayalidir.
Sigorta şirketinde satıştan hasara, tahsilattan yenilemeye kadar günlük işiniz operasyonel verilerle döner; yıllık ve çeyreklik finansal tablolar ise aynı faaliyetin farklı bir dilde özetidir. TFRS 17 (Sigorta Sözleşmeleri Standardı), bu özeti yeniden düzenleyerek bilanço ve gelir tablosunda gördüğünüz kalemlerin mantığını değiştirdi. Bu rehber, teknik terimleri sadeleştirerek 'tabloda ne arıyorum?' sorusuna odaklanır.
Neden tablo değişti? (Tek cümlelik çerçeve)
Eski uygulamada çoğu sigortacıda alışıldık olan tablo yapısı, brüt prim üretimi ve teknik karşılıklar üzerinden daha doğrudan okunabiliyordu. TFRS 17 ise sözleşmeleri gruplar halinde ölçer, yükümlülükleri güncel tahminlerle değerlendirir ve beklenen kârın bir kısmını CSM üzerinden hizmet süresine yayar. Sonuç: aynı poliçe portföyü, farklı satır başlıkları ve farklı zamanlama ile görünür.
Poliçe ve risk süresi: tabloyu hangi zaman ekseninde düşünmeliyim?
Poliçe başladığında risk üstlenilir; süre boyunca prim (veya taksitler) tahsil edilebilir; dönem içinde hasar veya iddia oluşabilir; sözleşme yenilenir veya sona erer. Mali tablo, bu olayların parasal yansımalarını dönemlere dağıtır.
Poliçe kapsamı ve zaman ekseni (kavramsal)
Nakit (tahsilat) ile muhasebe döneminde tanınan hizmet sonucu aynı güne denk gelmeyebilir; TFRS 17 bu uyumu tabloda ayrıştırır.
Tahsilat (nakit) ile gelir tablosu aynı şey değildir
Saha ekibi için 'prim tahsil edildi' güçlü bir başarı göstergesidir. Muhasebe tarafında ise tahsilat bilançoda nakit veya alacağı etkiler; gelir tablosundaki teknik gelir/gider kalemleri ise çoğu modelde hizmetin sunulması ve yükümlülük ölçümüyle ilişkilendirilir. Bu uyumsuzluk, çeyrek sonuçlarını yorumlarken sık sorulan soruların kaynağıdır.
Prim tahsilatı ile tabloya yansıma (basitleştirilmiş akış)
Tahsilatın yapıldığı ay ile gelirin tabloda göründüğü dönem birebir örtüşmeyebilir; bu ayrım sigorta çalışanları için rapor yorumunda kritiktir.
Sözleşme grubu: neden tek tek poliçe değil?
TFRS 17, benzer risk özellikli sözleşmeleri bir arada değerlendirmeyi gerektirir. Pratikte finans ekipleri portföyleri 'gruplar' halinde modeler; sizin raporlarınızdaki ürün hattı veya kanal kırılımı bu gruplarla tam örtüşmeyebilir ama yorum yaparken aynı mantığın var olduğunu bilmeniz faydalıdır.
Üç kısa kavram: LIC, LRC ve CSM
LIC (yükümlülük karşılığı bileşeni): Oluşmuş iddia ve olaylarla ilgili yükümlülüğün güncel tahmini — operasyonel dilde 'henüz kapanmamış hasar/IDV' yaklaşımına yakın düşünülebilir (IBNR ve düzeltmeler modelde ayrıntılanır).
LRC (kalan kapsam yükümlülüğü): Henüz sunulmamış hizmete ait kısım — klasik 'kazanılmamış' riskin finansal ölçüm karşılığıdır fakat TFRS 17 ölçümü ile birebir aynı rakam olmayabilir.
CSM (sözleşme hizmet marjı): Beklenen kârın, henüz kazanılmamış kısmı; hizmet sunuldukça gelire itfa edilir. Kötü teknik sonuç bazen önce CSM'i tüketir, sonra kârlılığı etkiler — bu yüzden yönetim sunumlarında CSM hareketleri ayrı slayt olarak gezer.
CSM'yi tek seferde anlamak: basit rakamlar (so what?)
Teknik tanımlar uzun kalabilir. Aşağıdaki örnek, CSM fikrini 'ertelenmiş kârın hizmet süresine yayılması' olarak düşünmenize yardım eder. Rakamlar bilinçli olarak yuvarlak ve hayalidir; gerçek TFRS 17 ölçümünde iskonto, kapsam birimi, unlocking ve zarar bileşeni gibi unsurlar devreye girer.
Basitçe: CSM ≈ ertelenmiş beklenen kâr
Tam muhasebe tanımı değildir; öğrenme için kısayol: poliçede kilitlenen beklenen kârın tamamı, risk süresi boyunca parça parça gelire yazılır. Zararda veya belirli durumlarda bu kısayol geçerli olmayabilir.
TFRS 17 basit örnek (hayali tutarlar, TL)
Kalem
Tutar
Prim
1.200
Beklenen maliyet (özet)
960
Beklenen kâr (başlangıç CSM)
240 (= 1.200 − 960)
Hizmet süresi
12 ay
Her ay gelire yansıyan itfa (eşit dağılım varsayımı)
20 (= 240 ÷ 12)
Bu örnekte 240 TL kâr poliçe kesildiği gün tek seferde gelir tablosuna düşmez; her ay yaklaşık 20 TL’lik pay hizmet sunumuyla ilişkilendirilir. Şirketinizin kârı böyle ‘düzgünleşmiş’ görünür — tabii gerçek hayatta itfa eğrisi düz çizgi olmayabilir.
Bu konuyu uygulamalı öğrenin
Adım adım eğitim içerikleriyle Excel becerilerinizi geliştirin.
Gerçek uygulamada itfa hızı kapsam birimlerine göre değişir; bu grafik yalnızca “neden düzgün dağılıyor gibi görünüyor?” sezgisini destekler.
İşinize ne değişti? (Rapor ve dashboard gözüyle)
Satış primi rekoru kırdığı çeyrekte, TFRS geliri aynı hızda zıplamayabilir — dashboard’da ‘brüt prim’ ile ‘TFRS hizmet geliri’ ayrı izlenmelidir.
Hasar operasyonu aynı kalırken ‘teknik sonuç’ slaytı ile ‘CSM itfa’ satırı farklı dönemlerde hareket edebilir; toplantıda ikisinin aynı şey olmadığını netleştirin.
Yönetim raporunda ‘Deferred profit / CSM roll-forward’ tablosu görürseniz, yukarıdaki 240→20 mantığının kurumsal versiyonunu okuyorsunuz demektir.
Excel şablonumuzdaki KPI sayfası, kendi şirket dilinizle bu tür bir takibi denemeniz için boş çerçeve sunar (doldurma sizde).
TFRS 17 örnek model — Excel indir
Üç sayfalık eğitim dosyası: formüllü basit CSM örneği, manuel doldurulacak KPI şablonu ve feragat metni. TMS/TFRS yerine geçmez; iç eğitim ve sunum provası için kullanın.
Dosya: tfrs-17-ornek-model.xlsx — Excel veya uyumlu programla açın.
Operasyonel KPI ile köprü
Hasar/prim oranı, kazanılmış prim, tahsilat oranı gibi göstergeler işi yönetmek içindir. TFRS 17 tablosu bu göstergelerin tamamının tek satırda toplanmadığı, zamanlama ve ölçüm farklarıyla yeniden kurgulandığı bir özet sunar. Ofis Akademi Finans & Sigorta bölümünde kazanılmış prim, KPK ve muallak hasar gibi konulara kısa hesaplayıcılar ve tanımlar bulunur.
Hayali özet bilanço ve gelir tablosu (illüstratif)
Aşağıdaki tablolar gerçek bir şirkete ait değildir; yalnızca 'hangi tür kalemler yan yana gelebilir?' sorusuna örnek teşkil eder. Başlıklar TMS/TFRS dipnotlarıyla birebir örtüşmeyebilir.
Tablo 1 — Hayali özet bilanço (milyon TL)
Kalem (özet)
Dönem sonu
Nakit ve nakit benzerleri
420
Sigorta alacakları (brüt, özet)
280
Reasürans ile ilgili varlıklar (özet)
95
Diğer finansal varlıklar (özet)
1.050
Toplam varlıklar (özet)
3.200
Sigorta sözleşmelerinden doğan yükümlülükler (LIC+LRC+CSM etkileri dahil özet)
2.150
Reasürans ile ilgili yükümlülükler (özet)
140
Diğer teknik ve finansal yükümlülükler (özet)
410
Toplam yükümlülükler (özet)
2.700
Özkaynak (özet)
500
Tablo 2 — Hayali özet gelir tablosu (tek dönem, milyon TL)
Kalem (özet)
Dönem
Sigortacılık geliri (hizmet sonucu, özet)
890
Teknik giderler ve yükümlülük düzeltmeleri (özet)
720
Brüt teknik sonuç (özet)
170
Yatırım ve diğer gelir/gider (özet)
40
Vergi öncesi kâr (özet)
95
Gerçek raporlarda satır sayısı çok daha fazladır; özellikle CSM açılışı, düzeltmeler, risk ayarlaması ve faiz etkileri dipnotlarda ayrıntılanır. Yönetim kurulu özetinde gördüğünüz 'teknik kâr' tanımı ile TFRS 17 gelir tablosu satırları birebir aynı etiketleri kullanmayabilir.
Rapor okurken sigorta çalışanı olarak nelere dikkat edebilirsiniz?
Aynı çeyrekte tahsilatın güçlü olması ile gelir tablosundaki teknik gelirin güçlü görünmesi her zaman örtüşmez — sunumda 'nakit' ve 'TFRS geliri' ayrı slaytlarda ise şaşırmayın.
Hasar yılı kötü geçmiş olsa bile CSM tüketimi veya geçmiş dönem düzeltmeleri net kârı farklı yönde hareket ettirebilir.
Yenileme ve fiyat artışı operasyonel olarak olumlu görünür; tabloda ise yeni sözleşme veya değişen varsayımlar CSM ve LRC ölçümünü aynı yönde taşımayabilir.
Reasürans payı, brüt kalemlerden sonra netleştiği için brüt hasarı yorumlarken reasürans satırlarını birlikte okumak gerekir.
Resmi kaynak ve iç eğitim
TFRS 17 metni ve KGK'nın yayımladığı Türkiye finansal raporlama standartları, bağlayıcı referanstır. Şirket içi aktüerya el kitabı ve finans kontrol departmanının 'TFRS 17 mapping' dokümanı (operasyonel rapor satırı → muhasebe hesabı) en doğru iş yeri kaynağınızdır.
Özet
TFRS 17, sigorta faaliyetini sözleşme grupları üzerinden ölçerek bilanço ve gelir tablosunu yeniden düzenler. Poliçe ve tahsilat operasyonel gerçekliktir; tablo ise bu gerçekliğin yükümlülük ölçümü, kalan kapsam ve CSM itfasıyla zamanlanmış finansal yansımasıdır. Hayali tablolarımız satır mantığını göstermek içindir — gerçek rakamlar için her zaman resmi finansal rapora ve dipnotlara başvurun.
Aşağıdaki sayfalar klasik teknik dil ile günlük işi bağlamanıza yardımcı olur; TFRS 17 satırlarıyla birebir örtüşmeyebilir ancak KPI mantığını pekiştirir.
Basit ornek: 1.200 TL prim / 960 TL beklenen maliyet / 240 TL başlangıç CSM ve 12 ay için eşit itfa tablosu (formüllü). KPI sablonu: dönem bazında CSM açılış, itfa, düzeltme ve kapanış ile hizmet sonucu ve zarar bileşeni için manuel doldurulacak sütunlar. Feragat: eğitim amaçlı uyarı metni.
TFRS 17 ile birlikte prim tahsilatı gelir tablosunda doğrudan 'brüt prim' olarak mı görünür?
Genel olarak hayır: TFRS 17, geliri çoğu sözleşme için hizmetin sunulmasıyla orantılı (zaman içinde) tanıma ve teknik sonuçları ayrıştırma mantığına kaydırır. Gördüğünüz kalemler şirketin ölçüm modeline ve sunuma bağlıdır; detay TMS/TFRS ve şirket politikasına göre değişir.
Poliçe kesildiği gün tüm prim bilançoda aynı şekilde mi durur?
Tahsilat veya alacak ile ilgili nakit etkileri bilançonun bir tarafında görülürken, sigorta yükümlülüğü ve kalan kapsam bileşenleri ayrı satırlarda izlenir. Klasik 'sadece kazanılmamış prim' düşüncesi tek başına yeterli değildir; CSM ve yükümlülük ölçümü devreye girer.
CSM (sözleşme hizmet marjı) nedir, operasyonel raporlarla ilişkisi nedir?
Basitçe: sözleşmeden beklenen kârın, hizmet sunuldukça gelire yansıtılacak kısmının muhasebe karşılığıdır. Operasyonel olarak iyi dönem performansı ile CSM hareketleri aynı yönde olmayabilir; bu yüzden yönetim sunumlarında 'teknik + muhasebe' ayrımı sık anlatılır.
Bu yazıdaki rakamlar gerçek şirket verisi midir?
Hayır. Tablolardaki tutarlar tamamen hayali ve yuvarlatılmıştır; yalnızca satır mantığını göstermek içindir. Gerçek finansal tablo için ilgili döneme ait TFRS uygun raporlamaya bakılmalıdır.
Hayat ve sağlık ile zarar branşları bu yazıda ayrı mı ele alınıyor?
Bu yazı genel çerçevededir. Ölçüm modeli (ör. genelleştirilmiş model, prim ayırma yaklaşımı, değişken ücret) branş ve sözleşme tipine göre değişebilir; ayrıntı için TFRS 17 metni ve şirket içi aktüerya/finans dokümanları esas alınmalıdır.
TFRS 17'yi Excel veya KPI sayfalarınızla nasıl ilişkilendirebilirim?
Operasyonel KPI'lar (ör. hasar/prim, kazanılmış prim, tahsilat oranı) hâlâ işi yönetmek için kullanılır; TFRS 17 tablosu ise bu faaliyetlerin finansal dilde konsolide ifadesidir. Sitemizdeki Finans & Sigorta bölümündeki teknik karşılık ve prim metrikleri klasik/ara dönem dilini anlamanıza yardımcı olur.
Bu konuyu adım adım öğrenmek için eğitimimize göz atın: