Excel örnek + CSM hesaplama + indirilebilir şablon ile konuyu uygulayarak öğrenin.
19 Nisan 2026
IFRS 17 (Türkiye'de TFRS 17) sigorta mali tablolarını nasıl değiştirdi? CSM, LIC, LRC özeti; 1.200 TL primden 240 TL CSM'e basit Excel örneği ve indirilebilir şablonla anlatım.
IFRS 17 nedir? (Kısa cevap)
IFRS 17, sigorta sözleşmelerini sözleşme grupları düzeyinde, güncel tahminlerle ölçen ve beklenen kârın bir kısmını CSM adı verilen hesapta saklayıp hizmet süresine yayan uluslararası muhasebe standardıdır. Türkiye'de TFRS 17 olarak uygulanır ve 2023'ten itibaren sigorta mali tablolarının görünümünü değiştirmiştir.
Önemli not
Bu yazı eğitim amaçlıdır; TMS/TFRS, KGK düzenlemeleri veya şirketinizin aktüerya ve muhasebe politikalarının yerine geçmez. Rakamlar hayalidir.
Sigorta şirketinde satıştan hasara, tahsilattan yenilemeye kadar günlük iş operasyonel verilerle döner; mali tablolar ise aynı faaliyetin farklı bir dilde özetidir. IFRS 17 bu özeti yeniden düzenler: sözleşmeleri gruplar halinde değerlendirir, yükümlülükleri güncel tahminlerle ölçer ve beklenen kârın bir kısmını CSM ile hizmet süresine yayar. Bu rehber, sigorta çalışanı gözüyle 'tabloda ne arıyorum?' sorusuna odaklanır.
IFRS 17 ile TFRS 17 arasındaki fark nedir?
Kısaca
İkisi aynı standardı ifade eder: IFRS 17 IASB'ın yayımladığı uluslararası metindir, TFRS 17 ise KGK tarafından Türkçe yayımlanan ve Türkiye'de uygulanan versiyondur.
Yazının devamında 'IFRS 17' diye geçeceğiz; bölümler TFRS 17 kapsamında Türkiye uygulaması için de aynen geçerlidir.
Neden tablo değişti?
Kısaca
Eski uygulamada brüt prim üretimi ve teknik karşılıklar daha doğrudan okunabiliyordu. IFRS 17, sözleşmeleri gruplayıp güncel tahminlerle ölçerek beklenen kârı CSM üzerinden hizmet süresine yayar; aynı poliçe portföyü farklı satır başlıklarıyla ve farklı zamanlamayla görünür.
Poliçe ve risk süresi: hangi zaman ekseni?
Poliçe başladığında risk üstlenilir; süre boyunca prim (veya taksitler) tahsil edilebilir; hasar oluşabilir; sözleşme yenilenir veya sona erer. IFRS 17 mali tablosu, bu olayların parasal yansımalarını dönemlere dağıtır.
Poliçe kapsamı ve zaman ekseni (kavramsal)
Nakit (tahsilat) ile muhasebe döneminde tanınan hizmet sonucu aynı güne denk gelmeyebilir; TFRS 17 bu uyumu tabloda ayrıştırır.
Tahsilat (nakit) ile gelir tablosu aynı şey değildir
Kısaca
Prim tahsilatı bilançoda nakit/alacağı etkiler; IFRS 17 hizmet geliri ise hizmet sunumu ve yükümlülük ölçümü ile ilişkilendirilir. Bu yüzden rekor tahsilat çeyreğinde bile gelir tablosu aynı oranda zıplamayabilir.
Prim tahsilatı ile tabloya yansıma (basitleştirilmiş akış)
Tahsilatın yapıldığı ay ile gelirin tabloda göründüğü dönem birebir örtüşmeyebilir; bu ayrım sigorta çalışanları için rapor yorumunda kritiktir.
Üç kısa kavram: LIC, LRC ve CSM
LIC (Liability for Incurred Claims): Oluşmuş iddia ve olaylarla ilgili yükümlülüğün güncel tahmini. Klasik 'muallak hasar' yaklaşımına yakın, IBNR ve düzeltmeler modelde ayrıntılanır.
LRC (Liability for Remaining Coverage): Henüz sunulmamış hizmete ait kalan kapsam yükümlülüğü. Klasik 'kazanılmamış prim karşılığı' fikrinin IFRS 17 ölçüm karşılığıdır, ama birebir aynı rakam olmayabilir.
CSM (Contractual Service Margin): Beklenen kârın henüz kazanılmamış kısmı. Hizmet sunuldukça itfa olur; bazı olumsuz durumlarda azalır veya biterse zarar bileşeni devreye girer.
CSM'yi daha ayrıntılı incelemek için seride ayrı bir yazı var; örnekli anlatımı okuyabilirsiniz.
CSM'yi 'ertelenmiş beklenen kâr' olarak düşünebilirsiniz: poliçe kesildiğinde hesaplanan beklenen kâr, hizmet süresince parça parça gelire yazılır. Aşağıdaki örnek bu fikri sayıyla gösterir; gerçek ölçüm iskonto ve kapsam birimleri ile daha karmaşıktır.
Bu konuyu uygulamalı öğrenin
Adım adım eğitim içerikleriyle Excel becerilerinizi geliştirin.
Her ay gelire yansıyan itfa (eşit dağılım varsayımı)
20 (= 240 ÷ 12)
Bu örnekte 240 TL beklenen kâr poliçe kesildiği gün tek seferde gelir tablosuna düşmez; her ay yaklaşık 20 TL'lik pay hizmet sunumuyla ilişkilendirilir. Şirket kârı böylece 'düzgünleşmiş' görünür — ama gerçek itfa eğrisi her zaman düz çizgi değildir.
Gerçek uygulamada itfa hızı kapsam birimlerine göre değişir; bu grafik yalnızca “neden düzgün dağılıyor gibi görünüyor?” sezgisini destekler.
İşinize ne değişti? (Rapor ve dashboard gözüyle)
Satış primi rekoru kırdığı çeyrekte, IFRS 17 hizmet geliri aynı hızda zıplamayabilir — dashboard'da 'brüt prim' ile 'IFRS hizmet geliri' ayrı izlenmelidir.
Hasar operasyonu aynı kalırken 'teknik sonuç' ile 'CSM itfa' satırı farklı dönemlerde hareket edebilir; toplantıda ikisinin aynı şey olmadığını netleştirin.
Yönetim raporunda 'CSM roll-forward' tablosu görürseniz, yukarıdaki 240→20 mantığının kurumsal versiyonunu okuyorsunuz demektir.
Excel şablonumuzdaki KPI sayfası, kendi şirket dilinizle bu tür bir takibi denemeniz için boş çerçeve sunar.
IFRS 17 örnek model — Excel indir (ücretsiz)
Üç sayfalık eğitim dosyası: formüllü basit CSM örneği (1.200 / 960 / 240 / 12 ay × 20 TL), manuel doldurulacak KPI şablonu ve feragat metni. Muhasebe sistemi yerine geçmez; iç eğitim ve sunum provası içindir.
Dosya: tfrs-17-ornek-model.xlsx — Excel veya uyumlu programla açın.
Operasyonel KPI ile köprü
Hasar/prim, kazanılmış prim, tahsilat oranı gibi göstergeler işi yönetmek içindir; IFRS 17 tablosu bu göstergelerin yükümlülük ölçümü ve CSM itfasıyla zamanlanmış finansal ifadesidir. Ofis Akademi Finans & Sigorta bölümünde teknik karşılık ve prim metriklerine ait kısa hesaplayıcılar vardır.
Hayali özet bilanço ve gelir tablosu (illüstratif)
Aşağıdaki tablolar gerçek bir şirkete ait değildir; yalnızca 'hangi tür kalemler yan yana gelebilir?' sorusuna örnek teşkil eder. Başlıklar TMS/TFRS dipnotlarıyla birebir örtüşmeyebilir.
Tablo 1 — Hayali özet bilanço (milyon TL)
Kalem (özet)
Dönem sonu
Nakit ve nakit benzerleri
420
Sigorta alacakları (brüt, özet)
280
Reasürans ile ilgili varlıklar (özet)
95
Diğer finansal varlıklar (özet)
1.050
Toplam varlıklar (özet)
3.200
Sigorta sözleşmelerinden doğan yükümlülükler (LIC+LRC+CSM etkileri dahil özet)
2.150
Reasürans ile ilgili yükümlülükler (özet)
140
Diğer teknik ve finansal yükümlülükler (özet)
410
Toplam yükümlülükler (özet)
2.700
Özkaynak (özet)
500
Tablo 2 — Hayali özet gelir tablosu (tek dönem, milyon TL)
Kalem (özet)
Dönem
Sigortacılık geliri (hizmet sonucu, özet)
890
Teknik giderler ve yükümlülük düzeltmeleri (özet)
720
Brüt teknik sonuç (özet)
170
Yatırım ve diğer gelir/gider (özet)
40
Vergi öncesi kâr (özet)
95
Gerçek raporlarda satır sayısı çok daha fazladır; CSM açılışı, düzeltmeler, risk ayarlaması ve faiz etkileri dipnotlarda ayrıntılanır. Gelir tablosunun nasıl okunacağına dair ayrı bir yazı var:
IFRS 17 metni (IASB) ve KGK'nın yayımladığı TFRS 17, bağlayıcı referanstır. Şirket içi aktüerya el kitabı ve finans kontrol departmanının IFRS 17 mapping dokümanı (operasyonel rapor satırı → muhasebe hesabı) en doğru iş yeri kaynağınızdır.
Özet
IFRS 17, sigorta faaliyetini sözleşme grupları üzerinden ölçerek bilanço ve gelir tablosunu yeniden düzenler. Poliçe ve tahsilat operasyonel gerçekliktir; tablo ise bu gerçekliğin yükümlülük ölçümü, kalan kapsam ve CSM itfasıyla zamanlanmış finansal yansımasıdır. Hayali tablolarımız satır mantığını göstermek içindir — gerçek rakamlar için her zaman resmi finansal rapora ve dipnotlara başvurun.
Haftada 1 kısa e-posta — yeni rehberler, ücretsiz Excel şablonları ve formül ipuçları. İstediğin an çık.
Spam yok. İstediğin an tek tıkla çıkabilirsin.
Sık sorulan sorular
IFRS 17 nedir, kısaca?
IFRS 17, sigorta sözleşmelerinin muhasebeleştirilmesi için uluslararası standarttır; Türkiye'de TFRS 17 olarak uygulanır. Sözleşmeleri gruplar halinde güncel tahminlerle ölçer, beklenen kârı (CSM) hizmet süresine yayar ve gelir tablosunda hizmet sunumuyla orantılı bir gelir tanıma mantığı getirir.
IFRS 17 ile TFRS 17 farklı mı?
Özde aynı standarttır. IFRS 17, IASB tarafından yayımlanan uluslararası metin; TFRS 17 ise Kamu Gözetimi Kurumu tarafından Türkçe olarak yayımlanan ve Türkiye'de uygulanan versiyonudur.
CSM (Sözleşme Hizmet Marjı) nedir?
Basitçe: beklenen kârın henüz kazanılmamış kısmıdır. Poliçe kesildiğinde bilançoda yükümlülüğün bileşeni olarak durur, hizmet sunuldukça parça parça gelire yazılır. Bu yüzden 'ertelenmiş kâr' kısa özeti olarak düşünülebilir.
IFRS 17 için Excel şablonu var mı?
Evet, bu sayfanın sonunda üç sayfalık (basit örnek, KPI şablonu, feragat) ücretsiz Excel dosyası indirebilirsiniz. Formüllü hazırdır; eğitim ve sunum provası içindir, muhasebe sistemi yerine geçmez.
Prim tahsilatı doğrudan gelir tablosuna mı gider?
Genel olarak hayır. Tahsilat nakit/alacak tarafını, sigortacılık geliri ise hizmet sunumu ile orantılı tanımayı etkiler. Bu yüzden çeyreklik prim üretimi ile IFRS 17 hizmet geliri her zaman aynı yönde zıplamaz.
Bu yazıdaki rakamlar gerçek şirket verisi mi?
Hayır. Tüm rakamlar bilinçli olarak yuvarlatılmış ve hayalidir; yalnızca satır ve oran mantığını göstermek içindir. Gerçek ölçüm iskonto, kapsam birimleri, ölçüm modeli (GMM/PAA/VFA) ve zarar bileşeni gibi unsurları kapsar.
Bu konuyu adım adım öğrenmek için eğitimimize göz atın: