Hemen Hesapla
🧮H/P Oranı Hesaplayıcı
Nedir?
Hasar/Prim oranı (Loss Ratio), sigorta şirketinin belirli bir dönemde ödediği hasarların topladığı primlere oranıdır. Sigortacılığın en temel performans göstergesidir.
İki versiyonu vardır:
**Brüt H/P Oranı:** Reasürans düşülmeden önceki toplam hasar ve prim üzerinden hesaplanır. Şirketin tüm portföyünün teknik performansını gösterir.
**Net H/P Oranı:** Reasürans payı düşüldükten sonra kalan (yani şirketin kendi cebinden çıkacak) hasarın, şirkette kalan (net) prime oranıdır. Şirketin gerçek maruz kaldığı riski ve kendi kârlılığını gösterir.
Neden Önemli?
Bir sigorta şirketinin sağlıklı çalışıp çalışmadığını anlamanın en hızlı yolu H/P oranına bakmaktır.
- **Brüt H/P** yüksek ama **Net H/P** düşükse: Reasürans anlaşması şirketi koruyor demektir. - **Her ikisi de yüksekse:** Portföyde ciddi bir sorun var — ya fiyatlama yetersiz ya da hasar frekansı/severity beklenenden yüksek. - **Net H/P düşük, Brüt H/P de düşükse:** Şirket teknik olarak kârlı.
Yönetim kurulu raporlarında, aktüeryal analizlerde ve regülatöre sunulan raporlarda mutlaka yer alır.
Formüller
Brüt H/P Oranı
Brüt Hasar / Prim Oranı = (Toplam Ödenen Hasar + Muallak Hasar Değişimi) / Brüt Yazılan Prim × 100Reasürans payı düşülmeden önceki tüm hasarların tüm primlere oranı.
Net H/P Oranı
Net Hasar / Prim Oranı = (Toplam Hasar − Reasürans Hasar Payı) / (Brüt Prim − Reasürans Prim Payı) × 100Reasürör payı çıkarıldıktan sonra şirketin kendi üzerinde kalan hasarın kendi primlerine oranı.
Adım Adım Hesaplama
- 1Dönem için toplam Brüt Yazılan Primi belirleyin.
- 2Aynı dönemdeki toplam Ödenen Hasar tutarını belirleyin (muallak hasar değişimi dahil).
- 3Brüt H/P = Toplam Hasar / Brüt Prim × 100 hesaplayın.
- 4Reasürans Prim Payını brüt primden düşerek Net Primi bulun.
- 5Reasürans Hasar Payını toplam hasardan düşerek Net Hasarı bulun.
- 6Net H/P = Net Hasar / Net Prim × 100 hesaplayın.
- 7İki oranı karşılaştırarak reasürans anlaşmasının etkinliğini değerlendirin.
Gerçek Hayat Örnekleri
Kasko Portföyü — Aylık Analiz
Brüt H/P = %75 | Net H/P = %56,25
Brüt bakışta her 100 ₺ primin 75 ₺'si hasara gidiyor. Ancak reasürans sonrası şirketin kendi cebinden çıkan oran %56,25 — reasürans anlaşması şirketi önemli ölçüde koruyor.
Yangın Branşı — Kötü Senaryo
Brüt H/P = %120 | Net H/P = %42,86
Brüt bakışta zarar var (%120 > %100). Ancak reasürans büyük hasarları karşıladığı için net olarak şirket hâlâ kârlı. Bu, reasürans anlaşmasının ne kadar kritik olduğunu gösterir.
Excel'de Nasıl Yapılır?
Temel H/P hesaplama
=B2/A2*100A2 = Prim, B2 = Hasar. Sonucu yüzde formatında göstermek için hücreyi % biçiminde biçimlendirin veya 100 ile çarpın.
Net H/P tek formülde
=(B2-D2)/(A2-C2)*100A2 = Brüt Prim, B2 = Brüt Hasar, C2 = Reasürans Prim Payı, D2 = Reasürans Hasar Payı.
Branş bazlı H/P (ÇOKETOPLA ile)
=ÇOKETOPLA(Hasar;Branş;"Kasko")/ÇOKETOPLA(Prim;Branş;"Kasko")*100Belirli bir branş için toplam hasar / toplam prim oranını hesaplar.
Koşullu biçimlendirme ile alarm
Koşullu biçimlendirme → %80 üzeri kırmızı, %60-80 sarı, %60 altı yeşilH/P oranı hücrelerine renk skalası uygulayarak riskli branşları anında görün.
Sonucu Nasıl Yorumlamalı?
| Aralık | Anlam |
|---|---|
| %0 – %50 | Çok iyi — teknik olarak kârlı, fiyatlama yeterli. |
| %50 – %70 | Sağlıklı — sektör ortalamasında. |
| %70 – %85 | Dikkat — masraf oranı eklenince kombine oran %100'ü geçebilir. |
| %85 – %100 | Riskli — teknik kâr marjı çok dar. |
| %100+ | Zarar — topladığından fazlasını hasar olarak ödüyor. |
İpuçları & Dikkat Edilecekler
- 💡Brüt ve Net H/P'yi her zaman yan yana değerlendirin — tek başına biri yanıltıcı olabilir.
- 💡Muallak hasar değişimini dahil etmeyi unutmayın, yoksa oran gerçeği yansıtmaz.
- 💡Aylık takip yapın ancak yorum için en az çeyreklik trende bakın — tek bir büyük hasar oranı geçici olarak şişirebilir.
- 💡Branş bazlı kırılım mutlaka yapılmalı — portföy geneli iyi görünürken tek bir branş zarar ediyor olabilir.