PAA (Premium Allocation Approach), IFRS 17'de kısa vadeli sigorta sözleşmeleri için izin verilen basitleştirilmiş ölçüm modelidir. Kalan kapsama yükümlülüğünü (LRC), tahsil edilmemiş primden hareketle hesaplar; CSM ayrı bir hesap olarak takip edilmez.

PAA hangi sözleşmelerde kullanılabilir?

Kapsama süresi 1 yıl veya daha kısa olan sözleşmelerde PAA doğrudan uygulanabilir. 1 yıldan uzun sözleşmelerde ancak sonucun GMM ile 'makul ölçüde' benzer olacağı ispatlanabiliyorsa kullanılabilir. Türkiye'de kasko, trafik, konut, sağlık gibi yıllık ürünler tipik PAA adaylarıdır.

PAA ile GMM arasındaki temel fark nedir?

GMM, yükümlülüğü gelecekteki nakit akışları + risk ayarlaması + CSM olarak üç bileşende tutar. PAA ise LRC'yi tahsil edilmemiş prim benzeri bir mantıkla (UPR'ye yakın) ölçer ve CSM'i ayrıca taşımaz. Muallak hasar tarafı (LIC) her iki modelde de güncel tahminlerle ölçülür.

Hayır, PAA'da CSM ayrı bir kalem olarak izlenmez. Beklenen kâr, hizmet süresine yayılmış olarak dolaylı yoldan LRC'nin erimesi ile gelire yansır. Bu nedenle PAA kullanan şirketlerin mali tablolarında 'CSM' satırı görülmez.

Zarar bileşeni (loss component) PAA'da nasıl işler?

Eğer poliçe grubunun kapsama süresi boyunca zarar yapacağı bariz ise (örneğin hasar/prim beklentisi çok yüksek), PAA'da da zarar bileşeni ayrılır ve gelir tablosunda hemen gider olarak kaydedilir. Bu, yüksek hasarlı branşlarda önemli bir sinyaldir.

IFRS 17 PAA (Basitleştirilmiş Yaklaşım) Nedir? Kısa Vadeli Sigortalar İçin Rehber

Bu konuyu adım adım öğrenmek ister misiniz?

Eğitime başla

Excel örnek + CSM hesaplama + indirilebilir şablon ile konuyu uygulayarak öğrenin.

19 Nisan 2026

IFRS 17'nin PAA (Premium Allocation Approach) modeli: hangi sözleşmelerde kullanılır, LRC nasıl ölçülür, GMM'den farkları nelerdir? Hayali örnekle adım adım.

PAA nedir? (Kısa cevap)

PAA (Premium Allocation Approach / Prim Dağıtım Yaklaşımı), IFRS 17'nin kısa vadeli (≤1 yıl) sigorta sözleşmeleri için izin verdiği basitleştirilmiş ölçüm modelidir. Yükümlülüğü tahsil edilmemiş primden yola çıkarak ölçer, CSM'i ayrı taşımaz — kasko, trafik, konut, sağlık gibi yıllık branşlarda yaygın kullanılır.

Önemli not

Rakamlar hayalidir; iskonto, reasürans, yönetim gideri gibi bileşenler basitleştirilmiştir. Bu yazı eğitim amaçlıdır, muhasebe/aktüerya politikalarının yerine geçmez.

IFRS 17 tek bir ölçüm modeli dayatmaz; üç model sunar: Genel Ölçüm Modeli (GMM), Değişken Ücret Yaklaşımı (VFA) ve Prim Dağıtım Yaklaşımı (PAA). PAA, özellikle Türkiye'deki elementer sigorta portföyü (kasko, trafik, konut, sağlık) için en pratik olan modeldir çünkü mevcut TFRS 4 / KPK mantığına en yakın olanıdır.

Hangi sözleşmelerde PAA kullanılır?

PAA vs GMM — Hangi model kullanılmalı? (karar akışı)

Karar ağacı basitleştirilmiştir. Gerçek uygulamada sözleşme özellikleri, reasürans ve ölçüm birimi gibi faktörler de değerlendirilir.

Kapsama süresi 1 yıl veya daha kısa → PAA otomatik uygulanabilir.
Kapsama süresi 1 yıldan uzun → Ancak PAA sonucunun GMM'e 'makul ölçüde yakın' olacağı ispatlanırsa kullanılabilir.
Zararlı (onerous) olduğu daha başlangıçta belli olan sözleşme grupları → Zarar bileşeni ayrılır, yine PAA uygulanabilir ama gider hemen kaydedilir.

PAA ile GMM farkı — tek bakışta

PAA vs GMM özeti

Unsur	PAA	GMM
Kapsama süresi	≤1 yıl (tipik)	Çoğunlukla >1 yıl
LRC ölçümü	Tahsil edilmemiş primden (UPR benzeri)	Nakit akışları + RA + CSM
CSM	Ayrı taşınmaz	Ayrı hesap, hizmet süresine yayılır
İskonto	Genelde zorunlu değil (opsiyonel)	Zorunlu, güncel piyasa oranı
Risk ayarlaması (RA)	Yalnızca LIC'de	Hem LRC hem LIC'de
Kullanım yoğunluğu (TR)	Yüksek — elementer portföy	Düşük — hayat, uzun vadeli

PAA ile LRC nasıl ölçülür? (hayali örnek)

LRC ne demek?

Liability for Remaining Coverage — kalan kapsama yükümlülüğü. Yani 'poliçe hâlâ devam ediyor, bu süre için şirket üstlenmiş olduğu yükümlülüğün muhasebedeki karşılığı'. PAA'da UPR'ye benzer şekilde ölçülür.

Örneğimiz: 1 yıllık bir kasko poliçesi. Prim 1.200 TL (KDV ve diğer gider hariç), kapsama süresi 12 ay. Şirket primi peşin tahsil ediyor. PAA altında başlangıç LRC = 1.200 TL. Her ay kapsamanın 1/12'si sunuldukça LRC 100 TL eriyor ve aynı tutar kadar 'sigortacılık geliri' tanınıyor.

Bu konuyu uygulamalı öğrenin

Adım adım eğitim içerikleriyle Excel becerilerinizi geliştirin.

IFRS 17 ana rehber başla Tüm eğitimler →

PAA — Aylık LRC eriyişi (1.200 TL, 12 ay)

Ay	Açılış LRC	Aylık itfa (gelir)	Kapanış LRC
1	1.200	100	1.100
2	1.100	100	1.000
3	1.000	100	900
...	...	...	...
12	100	100	0

Pratik karşılaştırma

Bu örnek TFRS 4 / mevcut KPK mantığına çok benzer. Asıl farklılık LIC (muallak hasar) tarafında ortaya çıkar: IFRS 17 altında LIC güncel tahminlerle ve risk ayarlaması ile ölçülür, yalnızca 'IBNR + muallak' değildir.

Zarar bileşeni (loss component) ne zaman ortaya çıkar?

Eğer bir sözleşme grubunun gelecekteki hasarlarının primden yüksek olacağı daha başlangıçta biliniyorsa, aradaki fark derhal gelir tablosuna 'gider' olarak yazılır ve LRC'nin içinde 'zarar bileşeni' olarak ayrı izlenir. Örneğin: 1.200 TL prim, 1.400 TL tahmini hasar → 200 TL zarar bileşeni başlangıçta tanınır.

Zarar bileşeni örneği (hayali)

Kalem	Tutar (TL)
Brüt prim	1.200
Beklenen hasar + gider	1.400
Zarar bileşeni (başlangıçta)	(200) — gider olarak tablolara girer
LRC — normal bileşen	1.200
LRC — zarar bileşeni	200 (ayrı izlenir)

PAA kullanan şirketin gelir tablosunda ne değişir?

Sigortacılık geliri: LRC'nin dönem içinde erimesiyle orantılı. Brüt prim üretimi artık doğrudan gelire yazılmıyor.
Sigortacılık hizmet gideri: ödenen + beklenen hasar farkları + yönetim gideri.
Reasürans gelir/gideri: ayrı bir satır grubunda net gösterilir.
Sigortacılık finans gelir/gideri: iskonto etkisi ve iskonto değişimi (PAA'da opsiyonel, seçimin etkisi burada).

KPI etkisi

Kombine oran gibi klasik metrikler PAA altında benzer okunur ama sayılar artık 'IFRS 17 sigortacılık geliri' paydasına oturur. Yönetim raporunda 'prim üretimi' ve 'IFRS 17 sigortacılık geliri' aynı dönemde farklı yönlerde hareket edebilir — bunu iletişimde açıklamak kritik.

Sonraki adım

Kendi ürün grubunuzun (ör. kasko, sağlık) 1 dönemlik PAA simülasyonunu tablo halinde kurun.
Zarar bileşenini ayrı bir sütun olarak takip edin; onerous grup tespiti için önceden gerekli.
Eğer portföyünüzde 1 yıldan uzun sözleşmeler varsa, PAA uygunluk testini dokümante edin.

IFRS 17 serisi — diğer yazılar

Sık sorulan sorular

PAA nedir, kısaca?: PAA (Premium Allocation Approach), IFRS 17'de kısa vadeli sigorta sözleşmeleri için izin verilen basitleştirilmiş ölçüm modelidir. Kalan kapsama yükümlülüğünü (LRC), tahsil edilmemiş primden hareketle hesaplar; CSM ayrı bir hesap olarak takip edilmez.
PAA hangi sözleşmelerde kullanılabilir?: Kapsama süresi 1 yıl veya daha kısa olan sözleşmelerde PAA doğrudan uygulanabilir. 1 yıldan uzun sözleşmelerde ancak sonucun GMM ile 'makul ölçüde' benzer olacağı ispatlanabiliyorsa kullanılabilir. Türkiye'de kasko, trafik, konut, sağlık gibi yıllık ürünler tipik PAA adaylarıdır.
PAA ile GMM arasındaki temel fark nedir?: GMM, yükümlülüğü gelecekteki nakit akışları + risk ayarlaması + CSM olarak üç bileşende tutar. PAA ise LRC'yi tahsil edilmemiş prim benzeri bir mantıkla (UPR'ye yakın) ölçer ve CSM'i ayrıca taşımaz. Muallak hasar tarafı (LIC) her iki modelde de güncel tahminlerle ölçülür.
PAA'da CSM var mı?: Hayır, PAA'da CSM ayrı bir kalem olarak izlenmez. Beklenen kâr, hizmet süresine yayılmış olarak dolaylı yoldan LRC'nin erimesi ile gelire yansır. Bu nedenle PAA kullanan şirketlerin mali tablolarında 'CSM' satırı görülmez.
Zarar bileşeni (loss component) PAA'da nasıl işler?: Eğer poliçe grubunun kapsama süresi boyunca zarar yapacağı bariz ise (örneğin hasar/prim beklentisi çok yüksek), PAA'da da zarar bileşeni ayrılır ve gelir tablosunda hemen gider olarak kaydedilir. Bu, yüksek hasarlı branşlarda önemli bir sinyaldir.

Bu konuyu adım adım öğrenmek için eğitimimize göz atın:

IFRS 17 ana rehber git

← Tüm blog yazıları Excel Araçları IFRS 17 ana rehber

İlgili yazılar

Excel'de Faiz Hesaplama: Basit ve Bileşik—Anında Sonuç (Ücretsiz Araç)

Excel'de FAİZ, FAİZORAN veya tek tıkla basit/bileşik faiz. En hızlı çözüm: ücretsiz araç.

Excel'de Kredi Taksit Hesaplama: Aylık Taksit Anında (PMT + Ücretsiz Araç)

Kredi tutarı, vade ve faizden aylık taksit: Excel PMT veya tek tıkla ücretsiz araç. Hızlı çözüm.

Excel'de Yüzde Hesaplama: Artış, Düşüş, Oran—Anında Sonuç (Ücretsiz Araç)

Yüzde artış, düşüş ve oran hesaplama: formül veya tek tıkla ücretsiz araç. En hızlı çözüm.