RA hangi yöntemle hesaplanır?

IFRS 17 belirli bir yöntem dayatmaz. Uygulamada en yaygın kullanılan 'güven aralığı (confidence level) yaklaşımıdır': şirket belirli bir güven düzeyini (ör. %75) hedefler ve beklenen değer + (güven düzeyi − medyan) farkını RA olarak alır. Alternatifler: cost-of-capital ve VaR/TVaR yaklaşımları.

Şirketler hangi güven düzeyini kullanır?

Türkiye ve Avrupa piyasasında %70–%85 aralığı yaygındır. Düzey yükseldikçe RA (ve dolayısıyla yükümlülük) artar, CSM azalır. Şirketin risk iştahı ve reasürans politikasıyla tutarlı bir düzey seçmesi beklenir. Seçilen güven düzeyinin mali tablo dipnotlarında açıklanması zorunludur.

RA, CSM ve LRC/LIC ile nasıl etkileşir?

GMM'de LRC başlangıç ölçümü: Beklenen nakit akışları + RA + CSM. RA arttıkça CSM azalır (çünkü prim sabittir). LIC tarafında ise RA hasarın sonuçlanmasına kadar salınır ve dönem sonunda yeniden ölçülür. RA salınımı gelir tablosunda 'risk ayarlaması değişimi' satırında görünür.

Kısmen. PAA'da LRC ölçümü UPR benzeri olduğu için başlangıçta RA ayrıca ölçülmez. Ancak LIC (muallak hasar) tarafında RA hem PAA hem GMM için zorunludur.

IFRS 17 Risk Ayarlaması (RA) Nedir? Nasıl Hesaplanır? — Pratik Örnek

Bu konuyu adım adım öğrenmek ister misiniz?

Eğitime başla

Excel örnek + CSM hesaplama + indirilebilir şablon ile konuyu uygulayarak öğrenin.

19 Nisan 2026

IFRS 17'de Risk Adjustment (RA) kavramı: nakit akışı belirsizliğinin bilançoya yansıması. Güven aralığı yöntemi, hayali örnek ve CSM / LRC / LIC üzerindeki etkisi.

Risk ayarlaması (RA) nedir?

Risk Adjustment (RA), IFRS 17'de 'sigorta riskinin belirsizliği' için beklenen nakit akışına eklenen bir tampondur. Beklenen hasar bir noktasal tahmin değildir; etrafında sapma olasılığı vardır. RA, bu belirsizlik için şirketin talep ettiği ek tutardır ve yükümlülüğe dahil edilir.

Önemli not

Rakamlar hayalidir. Gerçek uygulamada RA, aktüeryal dağılım modelleriyle hesaplanır ve reasürans/çeşitlendirme etkileri dikkate alınır. Bu yazı eğitim amaçlıdır.

Neden RA var?

Bir portföyün 'beklenen hasarı' 100 TL olabilir ama gerçek hasarın 100 olması garanti değil — 90 ile 130 arasında salınacaktır. IFRS 17, bu belirsizliği mali tabloya yansıtmayı zorunlu kılar. Böylece 'iyi' bir portföyle (dar salınım, düşük RA) 'kötü' bir portföyü (geniş salınım, yüksek RA) karşılaştırmak mümkün olur.

Risk Ayarlaması — Güven aralığı yaklaşımı (kavramsal)

Güven düzeyi büyüdükçe RA (ve LRC) büyür, CSM küçülür. Yöntem ve düzey seçimi şirket politikası ve dipnot açıklamalarının konusudur.

Beklenen değer (ortalama / medyan): Tahmin edilen en olası nakit akışı.
Güven düzeyi (ör. %75): Şirketin 'hasarın bu düzeyin altında kalma ihtimali' olarak belirlediği eşik.
RA = Güven düzeyindeki değer − Beklenen değer. Yani salınımın 'üst tarafı' için ayrılan tamponun parasal karşılığı.

RA örneği — güven aralığı yöntemi

Bir kasko portföyünün beklenen yıllık hasarı 100 TL, dağılım normal, standart sapma 15 TL olsun. %75 güven düzeyi (~0.67σ üstü) için:

Hayali bir portföy için RA — güven aralığı yöntemi

Kalem	Değer (TL)
Beklenen hasar (medyan)	100
Standart sapma (σ)	15
%75 güven düzeyine karşılık gelen değer	110
Risk Ayarlaması (RA)	10 (= 110 − 100)
%85 güven düzeyine karşılık gelen değer	116
Alternatif RA (%85 için)	16

Bu konuyu uygulamalı öğrenin

Adım adım eğitim içerikleriyle Excel becerilerinizi geliştirin.

IFRS 17 ana rehber başla Tüm eğitimler →

Yorumlama

Aynı portföyde şirket daha muhafazakar bir tutum (yüksek güven düzeyi) seçerse RA büyür, dolayısıyla LRC büyür ve CSM daralır. Yani RA seçimi, ilk gün 'beklenen kârınızın' ne kadarını bugün tanıyacağınızı doğrudan etkiler.

RA'nın mali tablolardaki yeri

RA — bilanço ve gelir tablosundaki etkisi

Alan	Etki
LRC (GMM)	Başlangıçta ayrılır, kapsama süresince salınır
LIC (PAA ve GMM)	Her dönem yeniden ölçülür, muallak hasar ile birlikte
CSM (GMM)	RA büyükse CSM küçülür — prim sabit olduğu için
Gelir tablosu — RA salınımı satırı	Dönem içi RA değişimini gösterir
Dipnotlar	Seçilen yöntem + güven düzeyi açıklanır

Yöntem seçimi: güven aralığı, CoC, VaR

Güven aralığı (Confidence Level) — En yaygın, iletişimi kolay. Dipnotta güven düzeyi açıklanır.
Cost-of-Capital — Solvency II mantığına daha yakın; şirketin SCR sermaye maliyetini yansıtır.
VaR/TVaR — Bankacılık risk yönetiminden gelen yaklaşımlar; agresif kuyruk etkilerini yakalar.

Pratik tavsiye

İlk uygulama yılında şirketler genellikle güven aralığı yöntemini tercih eder — denetim ve sunum açısından daha şeffaftır. Zaman içinde CoC veya VaR tabanlı modellere geçiş yapan şirketler de vardır.

Sonraki adım

Kendi portföyünüzün 1 yıllık hasar dağılımını (ortalama, std) hazırlayın.
Farklı güven düzeyleri (%70, %75, %80, %85) için RA tutarlarını karşılaştırın.
CSM üzerindeki etkisini gözlemleyin — düzey değişiklikleri ne kadar sapma yaratıyor?
Dipnot yazımı için seçilen yöntemin gerekçesini bugünden dokümante edin.

IFRS 17 serisi — diğer yazılar

Sık sorulan sorular

IFRS 17 risk ayarlaması (RA) nedir?: RA, finansal olmayan (sigorta) risklerin beklenen nakit akışları üzerine eklenen bir tampondur. Yani 'gerçek hasarın beklenenden sapma olasılığına karşılık şirketin talep ettiği ek tutar'. IFRS 17'de yükümlülüğün zorunlu bir bileşenidir ve hem LRC hem LIC içinde yer alır (PAA'da sadece LIC'de).
RA hangi yöntemle hesaplanır?: IFRS 17 belirli bir yöntem dayatmaz. Uygulamada en yaygın kullanılan 'güven aralığı (confidence level) yaklaşımıdır': şirket belirli bir güven düzeyini (ör. %75) hedefler ve beklenen değer + (güven düzeyi − medyan) farkını RA olarak alır. Alternatifler: cost-of-capital ve VaR/TVaR yaklaşımları.
Şirketler hangi güven düzeyini kullanır?: Türkiye ve Avrupa piyasasında %70–%85 aralığı yaygındır. Düzey yükseldikçe RA (ve dolayısıyla yükümlülük) artar, CSM azalır. Şirketin risk iştahı ve reasürans politikasıyla tutarlı bir düzey seçmesi beklenir. Seçilen güven düzeyinin mali tablo dipnotlarında açıklanması zorunludur.
RA, CSM ve LRC/LIC ile nasıl etkileşir?: GMM'de LRC başlangıç ölçümü: Beklenen nakit akışları + RA + CSM. RA arttıkça CSM azalır (çünkü prim sabittir). LIC tarafında ise RA hasarın sonuçlanmasına kadar salınır ve dönem sonunda yeniden ölçülür. RA salınımı gelir tablosunda 'risk ayarlaması değişimi' satırında görünür.
PAA'da RA var mı?: Kısmen. PAA'da LRC ölçümü UPR benzeri olduğu için başlangıçta RA ayrıca ölçülmez. Ancak LIC (muallak hasar) tarafında RA hem PAA hem GMM için zorunludur.

Bu konuyu adım adım öğrenmek için eğitimimize göz atın:

IFRS 17 ana rehber git

← Tüm blog yazıları Excel Araçları IFRS 17 ana rehber

İlgili yazılar

Excel'de Faiz Hesaplama: Basit ve Bileşik—Anında Sonuç (Ücretsiz Araç)

Excel'de FAİZ, FAİZORAN veya tek tıkla basit/bileşik faiz. En hızlı çözüm: ücretsiz araç.

Excel'de Kredi Taksit Hesaplama: Aylık Taksit Anında (PMT + Ücretsiz Araç)

Kredi tutarı, vade ve faizden aylık taksit: Excel PMT veya tek tıkla ücretsiz araç. Hızlı çözüm.

Excel'de Yüzde Hesaplama: Artış, Düşüş, Oran—Anında Sonuç (Ücretsiz Araç)

Yüzde artış, düşüş ve oran hesaplama: formül veya tek tıkla ücretsiz araç. En hızlı çözüm.