Hemen Hesapla
🏗️GMM (Genel Ölçüm Modeli / BBA)
Bu başlıkta tek bir interaktif sayı hesabı sunmuyoruz — nedenleri:
- Dört yapı taşı: Future Cash Flows (BEL) + İskonto + RA + CSM. PAA'ya uygun olmayan tüm gruplar için zorunludur.
- Onerous grup tespit edilirse CSM = 0; beklenen kayıp anında P&L'a yansır. Her dönem onerous testi yapılmalı.
- Locked-in iskonto oranı (P&L) ile cari oran (OCI) ayrımı, mali tablo okumasının kalbidir.
- Excel sadece raporlama / mutabakat amaçlıdır; gerçek hesap aktüer modeli ve IFRS 17 sistem altyapısı ile yapılır.
Pratik hesap için ilgili bileşen sayfalarına bakın: CSM, RA, PAA LRC.
Eğitim amaçlı içeriktir; raporlama tutarı için şirket politikası, aktüer görüşü ve güncel TFRS 17 / TMS 17 düzenlemeleri esas alınmalıdır.
Nedir?
**GMM (General Measurement Model / Genel Ölçüm Modeli)**, IFRS 17'nin **temel ve genel** ölçüm yaklaşımıdır. **BBA (Building Block Approach)** olarak da anılır.
Dört "yapı taşı" üzerine kurulur:
1. **Future Cash Flows (BEL):** Gelecekteki tüm nakit akışlarının (prim girişleri, hasar, masraf) olasılık ağırlıklı tahmini. 2. **İskonto (Discount):** Bu nakit akışlarının para zaman değeri ile bugüne indirgenmesi. 3. **RA (Risk Adjustment):** Finansal olmayan risk için tampon. 4. **CSM (Contractual Service Margin):** Gelecekte kazanılacak kâr stoğu (onerous grupta CSM = 0, kayıp hemen P&L'a).
GMM, **uzun vadeli sözleşmeler** (hayat, emeklilik, uzun vadeli sağlık, anüite) ve PAA'ya uygun olmayan tüm gruplar için zorunludur.
Bu sayfa **kavram ve mali tablo etkisi bilgi sayfasıdır**; gerçek hesaplama aktüer modeli, sistem altyapısı ve denetlenmiş varsayımlarla yapılır.
Neden Önemli?
GMM, IFRS 17'nin **felsefi merkezini** temsil eder. PAA bir kolaylıktır; GMM ise standardın asıl mimarisidir.
- Mali tablo şeffaflığını artırır: kâr nereden geldi (sigorta servisi mi, finansal etki mi) açıkça görülür. - CSM ve RA ayrımı sayesinde **kâr profili sigorta süresine yayılır** — ilk yıl prim, son yıl bumeranglıkla kâr çıkması ortadan kalkar. - Uzun vadeli portföy taşıyan sigortacılar için **bilanço dönüşümü PAA'ya göre çok daha derin**.
Yatırımcılar GMM altında bir şirketi okurken **CSM hareketi + RA serbest bırakım + finansal etki** üçlüsünü ayrı ayrı izler.
Formüller
GMM yükümlülük yapısı
Yükümlülük = LRC (BEL_gelecek + RA + CSM) + LIC (BEL_olusmus + RA)Her grup için bilanço pasifinde iki yükümlülük: kalan kapsam (LRC) ve oluşmuş hasar (LIC).
Sigortacılık geliri (özet)
Sigortacılık Geliri = CSM İtfa + RA Serbest Bırakım + Beklenen Hasar / Masraf + Acquisition Geri KazanımBu tanım, eski 'kazanılmış prim' satırından çok farklı; gelir parçalanır ve şeffaf hale gelir.
Adım Adım Hesaplama
- 1Sözleşme grubunu kohort kurallarına göre oluşturun (yıl + kâr profili).
- 2Beklenen nakit akışı (BEL) modelini kurun.
- 3İskonto eğrisini seçin (top-down veya bottom-up); ilk gün için locked-in oran sabitlenir.
- 4RA yöntemini ve güven düzeyini belirleyin.
- 5Net pozitif: CSM açılır; net negatif: onerous → kayıp hemen P&L'a, CSM = 0.
- 6Her dönem: faiz tahakkuku, unlocking, RA hareketleri ve CSM itfasını roll-forward ile yansıtın.
- 7Mali tablo ve dipnot setini IFRS 17 zorunluluklarına göre üretin.
Gerçek Hayat Örnekleri
GMM bilanço görünümü (kavramsal)
LRC ≈ 10.000.000 ₺ | LIC ≈ 3.200.000 ₺ | Toplam yükümlülük ≈ 13.200.000 ₺
Bilanço pasifi LRC + LIC olarak gösterilir. Dipnotta her bileşen (BEL, RA, CSM) ayrı satırda yer alır.
Excel'de Nasıl Yapılır?
Gruba özel building blocks
BEL_F | İskonto | RA | CSM | BEL_O | RA(LIC)Her sözleşme grubu için bu altı sütun, tüm hareket tablosunun temelidir.
Gelir dağılımı
Gelir = CSMItfa + RAReleased + BeklenenHasarMasraf + AcquisitionGeriKazanimP&L tarafına yansıyan sigortacılık geliri; her bileşen ayrı sütunda izlenmeli.
Sonucu Nasıl Yorumlamalı?
| Aralık | Anlam |
|---|---|
| GMM uygulanan portföy büyük | Şirket uzun vadeli iş ağırlıklı (hayat, emeklilik, anüite). |
| CSM stoğu büyüyor | Yeni iş kuvvetli; gelecek kâr potansiyeli yüksek. |
| Onerous grup oranı yüksek | Fiyatlama veya hasar varsayımları sorunlu — derhal aksiyon gerekir. |
| OCI tarafında büyük finansal hareket | Faiz/iskonto oranı dalgalanmaları yansıyor. |
İpuçları & Dikkat Edilecekler
- 💡Locked-in iskonto oranı vs. cari oran ayrımı, OCI vs. P&L bölünmesinin kalbidir.
- 💡Coverage unit politikası (CSM itfasını belirler) net yazılmalı; denetim sorgular.
- 💡Onerous grup tespiti **her dönem** yapılır; ihmal ciddi mali tablo riski doğurur.
- 💡GMM altyapısı PAA'ya göre çok daha sistem yoğundur — Excel sadece raporlama / mutabakat amaçlı kullanılmalıdır.