Hemen Hesapla
⚡PAA LRC (Tek Sözleşme — Basit)
PAA altında LRC ≈ Tahsil Edilen Prim − Kazanılan Prim. Mantık KPK ile birebir aynıdır; fark dipnot anlatısı ve acquisition cost politikasındadır.
Nedir?
**PAA (Premium Allocation Approach / Basitleştirilmiş Yaklaşım)**, IFRS 17'nin **kısa vadeli sigorta sözleşmeleri** için sunduğu sadeleştirilmiş ölçüm modelidir. Trafik, kasko, sağlık, yangın gibi yıllık veya daha kısa süreli ürünlerde sıkça kullanılır.
**Uygulama şartı:**
- Sözleşme süresi ≤ **1 yıl**, **veya** - Şirket, PAA sonucunun **GMM'e (BBA) makul ölçüde yakın** olacağını gösterebiliyorsa.
**Mantığı çok benzer KPK gibidir:**
- **LRC (Kalan Kapsam Yükümlülüğü)** → Tahsil edilen prim − kazanılan kısım (− iskontolu acquisition cost ayarlaması). - **LIC (Oluşmuş Hasarlar Yükümlülüğü)** → Tam IFRS 17 mantığı (BEL + iskonto + RA) uygulanır. **PAA, LIC'i basitleştirmez**.
PAA altında **CSM tutulmaz**; kâr, prim kazanıldıkça gelir tablosuna yansır.
Neden Önemli?
Türkiye'de hayat dışı sigorta portföyünün büyük kısmı (trafik, kasko, sağlık) yıllık olduğu için, çoğu şirket için **uygulamada IFRS 17 ölçümü = PAA + LIC için tam IFRS 17** demektir.
- PAA, **operasyonel yük**: tek tek nakit akışı + iskonto + CSM yapma yükünü ortadan kaldırır. - KPK ile mantıksal olarak çok yakındır; eski raporlama altyapısı PAA için **görece kolay uyarlanır**. - LIC tarafında ise **iskonto + RA** dahil olduğu için eski "muallak hasar karşılığı" sayısından farklı çıkar.
PAA seçimi politika kararıdır; uygunluk testleri ve dipnot açıklaması her dönem yapılır.
Formüller
LRC (PAA — basit)
LRC = Tahsil Edilen Prim − Kazanılan Prim − İskontolu Acquisition Cost (politika seçimine göre)Kazanılan prim genelde gün sayısı oranıyla hesaplanır (KPK ile aynı mantık). Acquisition cost'u P&L'a yayma seçeneği vardır.
Kazanılan Kısım
Kazanılan = Toplam Prim × (Geçen Gün ÷ Toplam Vade)Klasik gün-bazlı dağılım; KPK'nın aynası.
LIC (PAA altında bile tam IFRS 17)
LIC = BEL (Best Estimate) + İskonto Etkisi + RAPAA, LIC için bir kolaylık sağlamaz; aktüer hesabı yapılır.
Adım Adım Hesaplama
- 1Sözleşme grubunun PAA uygunluğunu kontrol edin (≤ 1 yıl, veya GMM'e yakınlık testi).
- 2Yazılan prim, tahsilat ve acquisition cost kalemlerini grup bazında izleyin.
- 3Her dönem: kazanılan prim → sigortacılık geliri; kalan prim → LRC.
- 4LIC için ayrı aktüer modeli ile BEL + iskonto + RA hesaplayın.
- 5Toplam yükümlülük = LRC + LIC olarak bilançoya yansıtın.
- 6Dipnotta PAA seçimi ve uygunluk gerekçesini yazın.
Gerçek Hayat Örnekleri
1 yıllık trafik poliçesi — 100. gün
Kazanılan ≈ 1.000 ₺ (gelir) | LRC ≈ 2.650 ₺ (pasif)
PAA'da bu hesap KPK ile birebir aynı sonuç verir; fark, dipnot anlatısı ve acquisition cost politikasında.
Excel'de Nasıl Yapılır?
PAA LRC satırı
=ToplamPrim*(1-(MIN(GunSayisi;Vade)/Vade))Her poliçe satırı için kalan kapsam yükümlülüğü; KPK ile aynı mantık.
Kazanılan prim (sigortacılık geliri)
=ToplamPrim*(GunSayisi/Vade)Gün bazlı kazanım — politika tek seferse buradan gelir tablosuna aktarılır.
Sonucu Nasıl Yorumlamalı?
| Aralık | Anlam |
|---|---|
| LRC ↑ | Yeni iş yoğun veya uzun vadeli ağırlık; gelir gelecek dönemlere ertelenir. |
| LRC ↓ | Portföy yaşlanıyor veya yeni iş yavaş; gelir hızlı kazanılıyor. |
| LIC ↑ | Hasarlar arttı veya RA yukarı revize; teknik baskı işareti. |
İpuçları & Dikkat Edilecekler
- 💡PAA seçilse bile **LIC için tam IFRS 17 (iskonto + RA)** zorunludur — bu en sık atlanan noktadır.
- 💡Acquisition cost'u dönem boyunca yayma vs. gider yazma seçimi politika tutarlılığı gerektirir.
- 💡GMM'e yakınlık testi düzenli yapılmalı; portföy yapısı değişirse PAA uygunluğu yeniden değerlendirilmeli.
- 💡KPK ile PAA LRC sayıları yakın çıkar ama **mevzuat altyapısı ve dipnotlar farklıdır**.