Hemen Hesapla
📈CSM Roll-Forward (Hareket Tablosu)
Kapanış CSM = Açılış + Yeni İş + Faiz Tahakkuku ± Estimate Değişimi (Unlocking) − Cari Dönem İtfa. Unlocking için negatif değer girebilirsiniz (kötüleşen varsayım).
Nedir?
**CSM (Contractual Service Margin / Sözleşmeye Bağlı Hizmet Marjı)**, IFRS 17 (Türkiye'de TFRS 17) kapsamında bir sigorta sözleşmeleri grubunun **gelecekte kazanılacak kârının** ilk muhasebeleştirme anındaki bugünkü değeridir.
Eski TFRS 4'te prim, alındığı anda büyük oranda gelir yazılırken, IFRS 17'de durum farklıdır:
- İlk gün **kâr yazılmaz**; bunun yerine **CSM** bilançoda pasifte (LRC bileşeni içinde) tutulur. - Şirket sözleşme süresi boyunca **hizmet birimi (coverage units)** ürettikçe, CSM her dönem **sigortacılık geliri** olarak P&L'a aktarılır. - Tahminler güncellendiğinde (faiz dışı varsayımlar) CSM **yukarı/aşağı kaydırılır** (CSM unlocking). - Eğer grup **kayıplıysa (onerous)**, CSM = 0; tüm beklenen kayıp anında P&L'a yansır.
CSM, IFRS 17'nin "kâr ne zaman okunur?" sorusuna verdiği yapısal cevaptır.
Neden Önemli?
CSM, IFRS 17 mali tablosunun en stratejik kalemidir. Yatırımcılar ve analistler için **gelecek dönem kârının görünür stoğu** anlamına gelir.
- **Yüksek CSM:** Kuvvetli bir kâr biriktirme; gelecek dönemlerde sigortacılık geliri istikrarlı görünür. - **Düşen CSM (sürekli):** Yeni iş azalıyor olabilir veya unlocking nedeniyle eriyor. - **CSM unlocking (aşağı):** Risk varsayımları kötüleşti; yönetim açıklaması beklenir. - **CSM = 0 (onerous):** Grup kayıplı; tüm beklenen kayıp anında gelir tablosuna düşer.
Yönetim kurulu sunumlarında **yeni iş CSM'i** ve **CSM hareket tablosu (roll-forward)** standart slayttır.
Formüller
CSM Hareket (Roll-forward)
Kapanış CSM = Açılış CSM + Yeni İş CSM + Faiz Tahakkuku ± Estimate Değişimi (Unlocking) − Cari Dönem İtfaHer dönem CSM için yapılan standart hareket tablosu. İtfa kısmı sigortacılık gelirine aktarılır.
Faiz Tahakkuku
Faiz = Açılış CSM × İlk muhasebeleştirme iskonto oranıİlk gün belirlenen iskonto oranı (locked-in rate) kullanılır; piyasa değişimi P&L değil OCI tarafına gider.
İtfa (Coverage Units)
İtfa = Kapanış (öncesi) CSM × (Cari dönem hizmet birimi / Toplam beklenen hizmet birimi)Hizmet birimi tanımı (poliçe sayısı, sigorta bedeli, gün sayısı vb.) IFRS 17 politika seçimidir.
Adım Adım Hesaplama
- 1Sözleşme grubunu IFRS 17 kohort kurallarına göre belirleyin (yıllık + kâr profiline göre).
- 2İlk muhasebeleştirmede beklenen nakit akışı (BEL) + iskonto + RA hesaplayın.
- 3Eğer net pozitif ise CSM açılır; net negatif ise grup onerous → CSM = 0, kayıp anında gelire düşer.
- 4Her dönem: faiz tahakkuku ekle, varsayım değişimini (unlocking) yansıt, hizmet birimine göre itfa et.
- 5Kapanış CSM bilançoda LRC içinde gösterilir; itfa edilen kısım sigortacılık gelirine aktarılır.
- 6Hareket tablosunu dipnotlarda satır bazında açıklayın.
Gerçek Hayat Örnekleri
Basit yıllık CSM hareketi (hayali)
Kapanış CSM ≈ 1.010.000 ₺ | Sigortacılık geliri (CSM payı) ≈ 260.000 ₺
Faiz CSM'i büyütür, unlocking küçültür, itfa hem CSM'i azaltır hem de cari dönem gelirine aktarılır.
Excel'de Nasıl Yapılır?
Roll-forward satırı
=Acilis+YeniIs+Faiz+Unlocking-ItfaHer dönem için açılış–kapanış mutabakatı; bilançoda LRC'ye bağlanmalı.
İtfa katsayısı
=DonemBirim/ToplamBeklenenBirimCoverage unit oranı; her dönem yeniden hesaplanabilir (politika kararına bağlı).
Sonucu Nasıl Yorumlamalı?
| Aralık | Anlam |
|---|---|
| CSM artıyor | Yeni iş güçlü; gelecek kâr stoğu büyüyor. |
| CSM yatay | Yeni iş, faiz ve itfa dengeli; portföy olgun. |
| CSM hızla düşüyor | Yeni iş eriyor veya kötü unlocking; nedeni dipnotta açıklanmalı. |
| CSM = 0 (onerous grup) | Grup kayıplı; beklenen kayıp anında P&L'a yansıdı. |
İpuçları & Dikkat Edilecekler
- 💡İskonto oranı **ilk muhasebeleştirme**de sabitlenir (locked-in); cari piyasa hareketleri OCI tarafına gider.
- 💡Coverage unit tanımı kritik politika seçimidir; bir kez seçilince tutarlı uygulanmalı.
- 💡Onerous grup tespit edilince beklenen kayıp **hemen** gelire yansır — bu IFRS 4'e göre büyük fark.
- 💡CSM yalnızca GMM (BBA) ve VFA modelinde tutulur; PAA'da ayrı CSM yoktur.